Leonard Jaczewski

Leonard Jaczewski (ur. w 1858 koło Kalisza, zm. w 1916) - geolog, odkrywca złóż złota i nefrytu we wschodniej Syberii.

    Liceum ukończył w Warszawie, po czym podjął studia w petersburskim Instytucie Górniczym, którego absolwentem został w 1883. Do 1887 pracował w Irkucku, biorąc udział w ekspedycji geologicznej na szczyt Munku Sardyk (także nazwa: Munku Szardyk; 3491 m n.p.m.) w Sajanach na granicy Buriacji i Mongolii oraz pełniąc funkcję rzeczoznawcy w przemyśle wydobywczym złota Zabajkala (okolice Nerczyńska i w basenie dolnego Ononu). W tym czasie współpracował z Janem Czerskim. W Sajanach odkrył i nazwał kilka lodowców, oprócz geologii zbierał tam także kolekcje botaniczne, dokonał też obserwacji geomorfologicznych i meteorologicznych. Przebadał też geologię brzegów jeziora Chubsuguł w Mongolii (Kriwonogow 2000). W 1889 jako pierwszy w Rosji zaproponował badanie tzw. wiecznej zmarzłoci na Syberii pod kątem zastosowań inżynierskich, w tym przy budowie kolei transsyberyjskiej. Zauważył jako jeden z pierwszych badaczy na świecie związek grubości pokrywy śnieżnej z głębokością warstwy wiecznej zmarzliny oraz doprecyzował zasięg południowej granicy wiecznej zmarzliny na Syberii. Do 1890 brał udział w rozpoznawaniu złóż (m.in. węgli kamiennych okolic Semipałatyńska) Uralu oraz Kazachstanu, po czym przeprowadził się nad Jenisej, gdzie zatrudniono go w Jenisejskim Okręgu Eksploatacji Złota. Po powrocie z podróży edukacyjnej zostaje mianowany kierownikiem , którzy Od 1893 do 1894 pracował w grupie geologów i inżynierów Karola Bohdanowcza, wytyczających trasę  kolei transsyberyjskiej na odcinku Aczyńsk - Bajkał i badających jednocześnie okolicę pod kątem złóż surowców mineralnych i wody. Jaczewski był współautorem mapy geologicznej obszarów przyległych do podanego odcinka kolei. Szczególne zasługi położył w wytyczeniu trasy tzw. Krugłobajkalskiego odcinka transsybu (Kann, 2007). Od tego czasu został bliskim przyjacielem Karola Bohdanowicza. W latach 1895 - 1898 Jaczewski indywidualnie poszukiwał nefrytu i w 1896 odkrył  w Хара-Жалге pierwsze w Sajanach złoże pierwotne (wcześniej znano tylko wielkie głazy nefrytowe znajdywane w rzekach, zresztą takie głazy odkrył także i sam Jaczewski) nefrytu nad rzeką Onota i Urieka (dopływ Angary). Jako pierwszy przebadał nefryt pod kątem własności mechanicznych na nacisk itp. w celu określenia możności wydobycia i obróbki mechanicznej (http://www.lavrovit.narod.ru/history/nefrite.htm). W 1905 był kierownikiem ekspedycji geologicznej w rejonie Minusińska (Tuwa). W 1908 na zamówienie władz opracował pierwszy w Rosji projekt organizacji służby geologicznej na Syberii Проект организации геологической службы для Сибири (inf. ze strony www Федеральное агентство по недропользованию z dnia 19 IX 2008, służba taka powstała w 1918). W 1913 wybrany na członka petersburskiego Komitetu Geologicznego. Pod koniec życia został profesorem mineralogii w wyższej Szkole Górniczej w Jekaterynburgu na Uralu, zakładając tam katedrę mineralogii. Publikował głównie po rosyjsku, ale także po polsku w piśmie Wszechświat. Silnie akcentował swą polskość, znany był z krytyki caratu, choć nie angażował się politycznie.

Wybrane publikacje:

Bibliografia i inne źródła:

 

Powrót do strony Polscy badacze Syberii


Utworzony 9 X 2008

Ostatnia zmiana 30.10.2008